DOA Sistemi’nin ilk 10 gününde 20 milyon ambalaj iade edildi, 2 milyon kullanıcıya ulaşıldı. Sistem, ham madde ithalatını yüzde 35-40 azaltmayı hedefliyor.
Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) Başkanı Recep Can Öztürk, DOA Sistemi’nin ilk 10 günlük verilerini kamuoyuyla paylaştı. Basın toplantısında yapılan açıklamaya göre, sistemin ilk aşamasında 20 milyon içecek ambalajı vatandaşlar tarafından iade edildi ve 2 milyon kullanıcı mobil uygulamaya kaydoldu. Öztürk, sistemin tam kapasiteye ulaşmasıyla içecek ambalajı ham maddesi ithalatında yüzde 35 ila 40 oranında azalma beklediklerini belirtti.
Öztürk, Türkiye’de her yıl yaklaşık 25 milyar içecek ambalajının atık haline geldiğini ve bunların önemli bir kısmının geri kazanılamadığını vurguladı. DOA Sistemi’nin bu döngüyü dijital takip ile tersine çevirerek yüksek kaliteli ikincil ham maddeleri üretime kazandırmayı hedeflediğini ifade etti. Halihazırda 482 yetkilendirilmiş içecek üreticisinin sisteme dahil olduğu ve 3 bin 673 kayıtlı ambalajlı içecek bulunduğu açıklandı.
Vatandaşların DOA logolu ambalajları depozito iade makineleri veya manuel iade noktalarına teslim ederek her ambalaj için 1 lira teşvik bedeli aldığını anımsatan Öztürk, sistemin yaygınlaştırılması çalışmalarının sürdüğünü kaydetti. İlk aşamada yaklaşık 2 bin 500 depozito iade makinesiyle başlandığını, 2026 yılı sonunda en az 10 bin, 2027 yılı sonunda ise yaklaşık 30 bin manuel iade noktasına ulaşılmasının planlandığını bildirdi. Marketler, bakkallar, büfeler, otel, restoran ve kafeler gibi işletmelerin de kademeli olarak sisteme entegre edileceği belirtildi.
DOA Sistemi’nin finansman modeline de değinen Öztürk, sistemin kamu bütçesinden karşılanmadığını ifade etti. Finansmanın, genişletilmiş üretici sorumluluğu kapsamında piyasaya ambalajlı ürün süren firmaların ödediği depozito katılım bedelleriyle sağlandığını açıkladı. Devletin bu süreçte sistemi finanse eden değil, düzenleyen ve denetleyen otorite konumunda olduğu vurgulandı.
Öztürk, DOA Sistemi’nin yeni bir teknoloji ve hizmet ekosistemi oluşturduğunu da aktardı. Halihazırda 6 yerli depozito iade makinesi üreticisinin aktif çalıştığını, 21 yetkilendirilmiş operatörün sahada görev yaptığını belirtti. Sistemin tam kapasiteye ulaşmasıyla yaklaşık 37 bin ton sera gazı emisyonunun azaltılması, 1,3 milyar kilovatsaat enerji tasarrufu sağlanması ve 3,6 milyon varil petrol kullanımının önlenmesi hedefleniyor.
Geri kazanılan her 20 içecek ambalajının yaklaşık 1 dolar tutarında ithal ham madde ihtiyacını ortadan kaldıracağı hesaplanıyor. Bu sayede cari açığa yıllık en az 600 milyon dolar doğrudan katkı sağlanması öngörülüyor. Elde edilecek yüksek kaliteli geri dönüştürülmüş PET, cam ve alüminyumun, başta ambalaj sanayisi olmak üzere birçok sektör için güvenilir ikincil ham madde kaynağı oluşturarak sanayinin dışa bağımlılığını azaltması bekleniyor.
Yorum Yap