Yapay zeka talebi artarken, veri merkezi yatırımları trilyon dolara ulaşıyor. PwC raporuna göre, bu devasa yatırımların başarısı büyük ölçüde güvenilir ve yeterli elektrik altyapısına bağlı.
Yapay zeka (YZ) teknolojilerinin hızla gelişmesiyle birlikte veri merkezlerine olan talep artıyor. PricewaterhouseCoopers’ın (PwC) “Küresel Veri Merkezi Görünümü 2026-2050” raporuna göre, veri merkezi yatırımlarının 2030’da 1,1 trilyon dolara ve 2050’de yıllık 1,8 trilyon dolara ulaşması bekleniyor. 2026-2050 döneminde toplam yatırımın 31,6 trilyon dolara varması öngörülüyor.
YZ talebindeki artış mevcut elektrik şebekeleri üzerinde önemli bir baskı oluşturuyor. Planlanan yatırımların başarısı, elektriğin veri merkezlerine ne kadar hızlı ve güvenilir bir şekilde ulaştırılabileceğine bağlı hale geliyor.
PwC raporu, veri merkezi yatırımlarının yönlendirileceği coğrafyaları belirleyen en önemli faktörlerden biri olarak elektriği öne çıkarıyor. Büyük veri merkezleri için uygun maliyetli, güvenilir ve düşük karbonlu elektriğin yeterli miktarda sağlanması, birçok pazar için en zorlu koşullardan biri olarak görülüyor.
İletim kapasitesi, trafo merkezlerine erişim ve transformatörlerin uzun tedarik süreleri, yeni projelerin zamanlamasını belirleyen darboğazlar arasında yer alıyor. Bu nedenle ülkelerin sadece yeni elektrik üretim kapasitesi oluşturması değil, üretilen elektriği veri merkezlerine taşıyacak şebeke altyapısını da hızla geliştirmesi büyük önem taşıyor.
Bazı veri merkezi işletmecileri, tesislerinin bulunduğu bölgelerde kendi elektrik üretim kapasitelerini geliştirme yoluna gitse de, bu durum sektörün genel büyümesi için gerekli şebeke yatırımlarının yerini tutmuyor.
YZ iş yüklerinin daha enerji yoğun işlemcilere dayanması, elektrik altyapısı üzerindeki baskıyı daha da artırıyor. Geleneksel bulut altyapısının CPU’lara dayanmasına karşın, YZ iş yüklerinde kullanılan GPU’lar ve hızlandırıcılar daha fazla enerji tüketiyor ve daha hızlı teknolojik yenilenme gerektiriyor.
Sunucu ve GPU’ların ortalama 4-6 yılda bir yenilenmesi gerektiği belirtilirken, bilgi ve iletişim teknolojileri ekipmanlarının toplam veri merkezi yatırımlarındaki payının 2050’de yüzde 93’e yükselmesi bekleniyor. Her 1 dolarlık veri merkezi inşaat yatırımının, ilerleyen dönemde yaklaşık 12 dolarlık bilgi ve iletişim teknolojileri ekipmanı yatırımına yol açabileceği hesaplanıyor.
Elektriğin kaynağı ve maliyeti, veri merkezi yatırımlarının coğrafi dağılımında giderek daha fazla belirleyici oluyor. Rekabetçi fiyatlarla yenilenebilir elektrik sağlayabilen ülkeler, veri merkezi yatırımlarını çekme konusunda avantaj sağlıyor.
Şili’nin güneş enerjisi kaynakları, Kanada’nın istikrarlı şebekesi ve yenilenebilir enerji altyapısı öne çıkan pazarlar arasında yer alıyor. Avrupa’da ise İskandinav ülkeleri, yenilenebilir enerji ağırlıklı sistemleri ve soğutma ihtiyacını azaltan iklim koşullarıyla avantajlı konumda.
Küresel yatırımların bölgesel dağılımında Amerika kıtasının 2050’ye kadar 16,5 trilyon dolarla ilk sırada olması bekleniyor; bunun 15,1 trilyon dolarının ABD’de gerçekleşmesi ve ABD’nin küresel yatırımların yaklaşık yüzde 48’ini çekmesi öngörülüyor. Asya-Pasifik’te ise aynı dönemde 8,2 trilyon dolarlık yatırım bekleniyor.
Ülkelerin veri egemenliği politikaları da yatırımların küresel dağılımını etkileyebilecek bir diğer önemli faktör olarak öne çıkıyor. Güçlü iç talebe sahip ancak mevcut veri merkezi kapasitesi sınırlı ülkeler, daha fazla yatırım çekme potansiyeline sahip. Hükümetlerin ve düzenlemeye tabi sektörlerin kritik verileri kendi sınırları içinde barındırma eğiliminin artması, yatırımların ülkeler arasındaki dağılımında değişikliklere yol açabilir.
Avrupa’daki toplam yatırım görünümünün ana senaryoya yakın kalması beklenirken, yatırımların ülkeler arasında yeniden dağılabileceği öngörülüyor. İngiltere’nin kamu ve finans sektörlerinin büyüklüğüyle öne çıkabileceği belirtilirken, Türkiye ve Polonya’nın kritik veri ve YZ iş yüklerinin ülke içinde barındırılmasına yönelik artan ihtiyaçla birlikte daha fazla veri merkezi yatırımı çekebileceği değerlendiriliyor.
Yorum Yap